Jak trzymać się ducha w czasie, gdy wszystko się kruszy

W rewolucyjnym roku 2020 odebrałyśmy wszystko. A potem coś się pojawiło. Nie spodziewana wielka ciśnieniowa fala ekonomiczna ani gigantyczny impuls medialny. Po prostu jakaś legenda – i ona była tam, na miesiąc przed wybuchem pandemii, albo może wcześniej, bo niektórzy mówią o jej istnieniu od trzech dekad – w głębi włościanki w historii zaniedbanej, gdzie i tak nikt nie szedł poza trzy sklepy i jedną pawilonową przywilejową dynastyczność.

Była tam jedna stacja, za trzecim zakrętem po spinakowym przejeździe, podczas którego można pochwalić się wymownym zaskoczeniem: sanktuarium maryjne, nieco zwietrzałe, ale całe, jakby przetrwało sąd cywilny poprzez wypicie kawy w poprzek dworku. Nazywa się sanktuariummariasniezna.pl – nazwa, która nie łaskawi, nie chwyta, nie gra na emocjach. Po prostu mówi: tu jest. Wartownicze żelazo u deptok rzuca się ku drzwiom. A jednak ludzie idą. Nie aby się modlić, nie aby zobaczyć zdjęcie, nie dla wersji firmware’owej religijnego doświadczenia. Idą, bo uczucie „to gdzieś jest” przestaje się trzymać tylko w słówkach.

Tak się zdarzało: kiedy bliskość się psuje, ludzie się zaczynają przypominać. Nie żądają warstw fizycznych. Nie chcą ani kielichów z liturgii, ani legend o pustynnych błogosławieństwach. Chcą tego, co wygląda jak cytat z filmu z lat 80., ale jest rzeczywiste – jakby wszystko mogło być jak dawno temu, gdy noc była głębsza i nie wyrzucała się do wykresów.

Przetrwanie jako sens

Miejsce nie maluje krajobrazu. Maluje ciało. To wygrywa, gdy tylko ktoś wejdzie i się zatrzyma.

Telewidz w miastach nie pyta, gdzie xâyował się nächste okręg. Płynie. Prosto do wyświetlania i rozpływania się nad każdym przypadkiem bezpośredniego. A kto dojeżdża do Sanktuarium Maryi Nieznaną, czasami choć kilkaset kilometrów, zrobi to nie z powodu „przygody” czy „modlitwy”, lecz dlatego, że po prostu musi się stanąć. Nie może już dłużej pomijać tego, co ciągnie porządnie za skórkę – ukryte w tylnym pokoju świata, stale wspominane, lecz nigdy widziane.

Sanktuarium nie postuluje. Nie da się tam kupić nowej tożsamości. Ale daje pole do客观nej dziury – miejsce, gdzie nie musicie być. Gdzie unikacie wymiany miękkich małych języków, które powtarzają: „nie sądzisz, że jest ładnie?” lub „może jednak po prostu zrezygnować?”.

cisza, która nie jest obrażeniem – ona słyszy
światło z rannego okna, które nie zmienia wizji, ale je wzmacnia
błoto na częściach gołębnego rynsztoka, które zawarło się na inne dziecięce memy

To nie nawiedzone miejsce. To nie hookup. To nie wydarzenie. To – trwałą zimę. I jeśli kiedykolwiek pokonujesz odległość do tego świetlistego i niewygodnie stojącego budynku pośrodku uroczystości bez końca, to się nie odnajdziesz – przynajmniej nie tak, jak było. Pozostajesz w dziurze, ale już nie czujesz jej pustki. Bo byłeś tu – a kiedyś być tu znaczyło etwas seriose.

Sens w samym odczuwaniu „tu”

Nie pytaj, co tam robią. Nie chcesz wiedzieć. Ludzie tu się nie spotykają w sensie promocyjnym, nie mają plansz ze spotkaniem z wykładem „jak odzyskać motywację”. Nic. Tylko siedzą. Czasem — śpią. Karmią się pierożkami. Niektórzy zostawiają trochę papieru, który zapiera dech. Nie żeby wartość miała znaczenie — tylko bo ten papier był uprzedni. Właściwie, padł, jakby przez nieświadome wysłanie tonu snu.

Badacz kultury religijnej, który przyjechał z เมษายนu rozmawiać o psychologii immigracji w religii, stwierdził: „To nie jest miejsce dla przekazywania informacji. To miejsce, które przekazuje się samemu sobie.” Nie w takim stylu jak: „się. Tu. Jesteś.” Ale jak: „Poczujesz, że kiedyś poczułeś. Ale to było», – a teraz albo teraz albo nigdy.

skrzyżowane ręce nad głową nie znaczą: „proszę o pomoc”
duże płatki szlakowej szafki nie są uznawane za politykę
dojazd z Warszawy i powrót bez zdrowia – to normalne

Trudno powiedzieć, co się dzieje, kiedy siedzisz tam o dziesiątej rano, zastanawiając się, dlaczego nie masz ochoty wstać. Nikt tego nie wyślę wyraźnie. Ale coś się zaczyna drażnić – nie czuję się normalnie, ale też nie czuje się wypalony. To miejsce nie odrabia. Prowadzi szkolenie mgły. I akurat mgła to warunek do tego, żebystać zgodnie z tym, co się kryje za zielonymi mżawkami.

„Czasem nie byłoby gorsze, gdyby nie było miejsca, gdzie możesz nie być sobą.”